Kulik WIELKI zagrożony. Ochrona kulika wielkiego Numenius arquata w Polsce
Biebrzański Park Narodowy od września 2024 roku przystąpił do projektu LIFE23-NAT-PL-LIFEkulikPL/101147995 pod nazwą „Kulik WIELKI zagrożony. Ochrona kulika wielkiego Numenius arquata w Polsce”.
Projekt ma na celu utrzymanie stabilnej populacji kulika wielkiego i jej odbudowę w dłuższej perspektywie czasowej w 14 kluczowych ostojach lęgowych gatunku w Polsce, na których gnieździ się ponad 75% krajowej populacji kulika wielkiego. Głównym beneficjentem Projektu jest Polskie Towarzystwo Ochrony Ptaków. Partnerami Projektu poza Biebrzańskim Parkiem Narodowym są również Towarzystwo Przyrodnicze „Bocian”, Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Warszawie oraz Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Poznaniu.
Projekt realizowany jest dzięki finansowaniu Unii Europejskiej z Funduszu LIFE (75%), Narodowemu Funduszowi Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (20%) oraz ze środków własnych beneficjentów (5%).
Całkowity koszt Projektu to 6 375 971,60 Euro. Koszt działań prowadzonych przez Biebrzański Park Narodowy to 598 983,00 Euro. Projekt będzie realizowany do 31 grudnia 2029 roku.
Projekt realizowany jest dzięki finansowaniu Unii Europejskiej z Funduszu LIFE (75%), Narodowemu Funduszowi Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (20%) oraz ze środków własnych beneficjentów (5%).
Całkowity koszt Projektu to 6 375 971,60 Euro. Koszt działań prowadzonych przez Biebrzański Park Narodowy to 598 983,00 Euro. Projekt będzie realizowany do 31 grudnia 2029 roku.
Kulik wielki Numenius arquata
Kulik wielki występuje w krajobrazie otwartych kompleksów łąk i pastwisk użytkowanych rolniczo. Główną przyczyną regresu populacji jest niski sukces lęgowy i zbyt niska produkcja młodych. Spowodowane jest to drapieżnictwem oraz zabiegami agrotechnicznymi prowadzonymi w okresie lęgowym gatunku. Na lęgową populację negatywnie oddziałują także zmiany w środowisku, obejmujące utratę lub fragmentację siedlisk lęgowych w wyniku prac melioracyjnych, intensyfikacji rolnictwa, zaniechania użytkowania lub zalesień.
Chociaż gatunek został przeklasyfikowany do niższej kategorii ryzyka wyginięcia (z kategori Vulnerable – VU na Near Threatened – NT) zarówno na poziomie europejskim, jak i unijnym, to jego ogólna tendencja (w okresie 3 pokoleń) jest nadal spadkowa (o 25-29%).
W Polsce kulik wielki jest uznawany za gatunek bardzo nieliczny, lęgowy na niżu. Liczebność krajowej populacji kulika wielkiego zmniejszyła się z szacowanych w 2003 r. 650-700 par do około 200-300 par w 2013 r., co oznacza spadek o ponad 50% w przeciągu 10 lat. Obecne szacowania mówią o 120-250 parach kulika wielkiego w Polsce.
Czerwona lista ptaków Polski kwalifikuje gatunek jako gatunek zagrożony (EN) w ramach kryterium nielicznej i jednocześnie malejącej populacji (spadek w okresie dwóch pokoleń – 15 lat) oraz w ramach kryterium redukcji populacji, w związku z silnym spadkiem liczebności (-79%) w okresie trzech pokoleń (23 lata). Niski sukces lęgowy i mała produkcja młodych przyczynia się do zmniejszenia rozpowszechnienia oraz dalszego spadku liczebności gatunku.
Chociaż gatunek został przeklasyfikowany do niższej kategorii ryzyka wyginięcia (z kategori Vulnerable – VU na Near Threatened – NT) zarówno na poziomie europejskim, jak i unijnym, to jego ogólna tendencja (w okresie 3 pokoleń) jest nadal spadkowa (o 25-29%).
W Polsce kulik wielki jest uznawany za gatunek bardzo nieliczny, lęgowy na niżu. Liczebność krajowej populacji kulika wielkiego zmniejszyła się z szacowanych w 2003 r. 650-700 par do około 200-300 par w 2013 r., co oznacza spadek o ponad 50% w przeciągu 10 lat. Obecne szacowania mówią o 120-250 parach kulika wielkiego w Polsce.
Czerwona lista ptaków Polski kwalifikuje gatunek jako gatunek zagrożony (EN) w ramach kryterium nielicznej i jednocześnie malejącej populacji (spadek w okresie dwóch pokoleń – 15 lat) oraz w ramach kryterium redukcji populacji, w związku z silnym spadkiem liczebności (-79%) w okresie trzech pokoleń (23 lata). Niski sukces lęgowy i mała produkcja młodych przyczynia się do zmniejszenia rozpowszechnienia oraz dalszego spadku liczebności gatunku.
Zaplanowane działania projektowe
Wszystkie działania projektowe zaplanowano w odpowiedzi na zdiagnozowane zagrożenia, na podstawie doświadczeń beneficjentów i rozpoznania warunków terenowych, a także w oparciu o rozwiązania o charakterze dobrych praktyk, o potwierdzonej skuteczności w innych projektach. W przypadku Polski istotną podstawę wyboru większości metod, technik i narzędzi zastosowanych we wniosku stanowił Krajowy Plan Ochrony Kulika Wielkiego, zatwierdzony przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska 18.12.2018 r.
Zaplanowane działania stanowią kontynuację i uzupełnienie prac realizowanych przez beneficjentów w ramach wcześniejszych przedsięwzięć. Przedmiotowy Projekt zakłada kompleksową ochronę kulika wielkiego oraz udział w uszczegóławianiu zapisów w dokumentach planistycznych dla obszarów Natura 2000.
W ramach Projektu Biebrzański Park Narodowy będzie prowadził działania związane z zakupem gruntów (50 ha) na terenie ostoi kulika wielkiego oraz odtwarzaniem siedlisk poprzez koszenia inicjalne (40 ha) i zabiegi odkrzaczania (5 ha). Działania związane z poprawą produktywności gatunku będą prowadzone przez redukcję drapieżników, a także usuwanie pojedynczych drzew – czatowni ptaków krukowatych.
Na terenie Parku będą również realizowane działania, których koordynację poprowadzi Polskie Towarzystwo Ochrony Ptaków. Są to prace dotyczące poprawy warunków hydrologicznych poprzez budowę urządzeń piętrzących hamujących odpływ wody z łąk, a także zabezpieczanie gniazd kulika wielkiego za pomocą przenośnych ogrodzeń elektrycznych lub przez pobranie jaj do inkubacji i hodowli wolierowej.
WIęcej informacji na stronie projektu: https://lifekulik.pl
Agnieszka Grajewska, 05.02.2025
Zaplanowane działania stanowią kontynuację i uzupełnienie prac realizowanych przez beneficjentów w ramach wcześniejszych przedsięwzięć. Przedmiotowy Projekt zakłada kompleksową ochronę kulika wielkiego oraz udział w uszczegóławianiu zapisów w dokumentach planistycznych dla obszarów Natura 2000.
W ramach Projektu Biebrzański Park Narodowy będzie prowadził działania związane z zakupem gruntów (50 ha) na terenie ostoi kulika wielkiego oraz odtwarzaniem siedlisk poprzez koszenia inicjalne (40 ha) i zabiegi odkrzaczania (5 ha). Działania związane z poprawą produktywności gatunku będą prowadzone przez redukcję drapieżników, a także usuwanie pojedynczych drzew – czatowni ptaków krukowatych.
Na terenie Parku będą również realizowane działania, których koordynację poprowadzi Polskie Towarzystwo Ochrony Ptaków. Są to prace dotyczące poprawy warunków hydrologicznych poprzez budowę urządzeń piętrzących hamujących odpływ wody z łąk, a także zabezpieczanie gniazd kulika wielkiego za pomocą przenośnych ogrodzeń elektrycznych lub przez pobranie jaj do inkubacji i hodowli wolierowej.
WIęcej informacji na stronie projektu: https://lifekulik.pl
Agnieszka Grajewska, 05.02.2025
Mapa projektu
